Du Học

Bạn có nên đi du học? Cần chuẩn bị thế nào khi đi du học Nhật Bản?

Đi du học hay không có lẽ là một vấn đề mà rất nhiều bạn quan tâm. Tôi muốn chia sẻ một chút kinh nghiệm từ những gì mà tôi quan sát được. Hi vọng các bạn có thể nắm được một bức tranh toàn cảnh để tìm ra lựa chọn riêng của mình.

Du học không đơn thuần chỉ là vấn đề về tiền bạc, nó còn liên quan đến những năm tháng tuổi trẻ của bạn và quá trình tạo nên thế giới quan của bạn.

Mọi người thường nghĩ đơn giản: Bỏ tiền đi học để có một tương lai tươi sáng hơn và số tiền đầu tư sẽ thu về sau này. Bạn cần phải suy nghĩ về mặt tài chính: Số tiền bạn bỏ ra là bao nhiêu, tiền thu lại được bao nhiêu và trong bao lâu.

Bạn thường đi học với chi phí là 100,000 yên / tháng (trong đó 50,000 yên tiền học, 50,000 yên sinh hoạt phí) thì một năm bạn mất khoảng 1 triệu yên (khoảng 10 ngàn đô la). Bạn đi học 6 năm, trong đó 2 năm học tiếng Nhật, 4 năm học đại học, bạn sẽ mất khoảng 6 triệu yên (khoảng 60 ngàn đô la). Đó là một số tiền rất lớn.

Nếu bạn đi làm thêm ở Nhật, bạn có thể kiếm cỡ 10 đô la/giờ. Cuộc sống của bạn sẽ khá vất vả, và sẽ có nhiều thời gian mà bạn không thể đi làm vì: Quá bận học, công việc không có, tiếng Nhật không đủ giỏi, quá lao lực, ...

Nếu học xong và về Việt Nam làm ngay, nếu bạn học một trường đại học tốt ở bên Nhật, bạn có thể kiếm được cỡ 700-800 đô la/tháng.

Nếu bạn đi làm bên Nhật? Mức lương khởi điểm của bạn có thể là 2000 đô la/ tháng, nhưng bạn sẽ phải chi trả rất nhiều tiền: Tiền nhà (cỡ 700 đô la), tiền ăn (cỡ 700 đô la), tiền điện, nước, điện thoại (cỡ 200 đô la), tiền đi lại (100 ~ 200 đô la), tiền đi chơi (tối thiểu 200 đô la).

Nó không chỉ là vấn đề về tiền bạc, còn có một thứ quan trọng hơn: Thời gian và tuổi trẻ của bạn. Nếu đi học đại học, bạn sẽ mất 1 năm dự bị ở Việt Nam, 2 năm học tiếng Nhật, 4 năm học đại học. Trong thời gian đó, bạn sẽ sống trong một cộng đồng du học sinh khá nhỏ hẹp và sẽ thiếu hụt nhiều ý tưởng về cuộc sống và sự nghiệp hơn so với những bạn bè học ở Việt Nam.

Nếu bạn vừa học vừa làm, bạn sẽ bị lao lực. Nhiều bạn du học sinh nghĩ họ học được nhiều từ cuộc sống vất vả, nhưng theo ý kiến của tôi thì tốt nhất là nên học được nhiều mà không vất vả. Những lao lực của tuổi trẻ có thể sẽ theo bạn rất nhiều năm về sau. Nếu bạn không có thời gian cho bản thân mà phải đi học và đi làm quá nhiều, làm sao bạn có thể tiếp thu những tư tưởng tiến bộ từ thế giới bên ngoài?

Thường mọi người đi du học vào khoảng năm 20 tuổi, đó là độ tuổi chưa va vấp trong xã hội và chưa có một nền tảng xã hội vững chắc. Đó cũng là một điều có thể làm méo mó như việc cho trẻ em học ngoại ngữ khi còn chưa nói sõi tiếng mẹ đẻ vậy. Đó cũng là lý do mà nhiều người cảm thấy khó hòa nhập và thua kém bạn bè khi trở về Việt Nam sau nhiều năm sinh sống ở nước ngoài. Dù sao, đây là vấn đề của tuổi trẻ nói chung mà ai cũng phải giải quyết nên không đáng ngại lắm.

Hoa anh đào ở Sengen-Taisha (浅間大社) - Núi Phú Sỹ (Tháng 4, 2010)

Du học và học trong nước có gì khác nhau?

Có một đặc điểm chung mà tôi thấy: Đi du học thì giao tiếp bằng ngoại ngữ tốt hơn, nhưng nền tảng về ngoại ngữ thì những người học bài bản sẽ tốt hơn. Lý do là thế này: Khi đi du học ở Nhật Bản, bạn thường mất 2 năm ở trường ngoại ngữ, thường là sáng đi học, chiều đi làm. Tiếng Nhật phản xạ mà bạn học được là ở những nơi bạn đi làm nhiều hơn ở trong trường. Trong trường bạn học được rất hạn chế. Ngoài ra phần lớn các trường tiếng Nhật không phải là những nhà nghiên cứu về ngôn ngữ giảng dạy. Nếu bạn muốn học một cách bài bản và nền tảng vững chắc, bạn phải học những trường hàng đầu như đại học ngoại ngữ Tokyo. Phần lớn trường tiếng sẽ chỉ là mở ra, giảng dạy, thu tiền và không có gì ngoài hơn thế. Họ sẽ dạy bạn theo đúng giáo trình mà thôi. Tiếng Nhật bạn học trong cuộc sống sẽ chiếm phần lớn trong khả năng tiếng Nhật của bạn. Nhưng tiếng Nhật đó thường là tiếng Nhật giao tiếp mà không phải là tiếng Nhật bài bản. Đó là lý do mà có nhiều bạn giao tiếp, phản xạ rất tốt, nhưng khả năng viết lách, trình bày vấn đề bằng tiếng Nhật lại rất hạn chế.

Với kinh nghiệm của tôi, tôi có thể khẳng định rằng: Khả năng viết lách tiếng Nhật mới là thứ sẽ giúp bạn kiếm tiền. Khả năng này nó liên quan đến khả năng ngôn ngữ nhiều hơn là việc giao tiếp bằng tiếng Nhật. Nếu bạn giỏi trình bày bằng tiếng Việt, bạn sẽ viết tiếng Nhật giỏi.

Những người giỏi ngôn ngữ nhất thường là các bạn học bài bản ở Việt Nam. Lý do rất rõ ràng: Họ nắm rất rõ ngôn ngữ tiếng Việt. Với một từ tiếng Nhật, họ có thể tra ra từ tiếng Việt tương ứng. Nhờ có giỏi phân tích ngôn ngữ mà họ chuyển câu tiếng Nhật sang tiếng Việt một cách rất rõ ràng, tự nhiên.

Những giáo sư ngôn ngữ hàng đầu ở Việt Nam là những người nghiên cứu ngôn ngữ tại Việt Nam chứ hầu như không có ai đi du học cả. Đó cũng là lý do mà tôi luôn nói là bạn nên hiểu biết về ngôn ngữ và nắm rõ tiếng mẹ đẻ. Có nền tảng rồi việc học ngoại ngữ không hề khó.

Ngoài ra, tôi cũng khẳng định là: Giao tiếp giỏi tiếng Nhật không đồng nghĩa với việc giỏi tiếng Nhật. Giỏi tiếng Nhật thể hiện ở việc bạn có hiểu văn bản Nhật và chuyển qua được tiếng Việt một cách rõ ràng, tương xứng hay không (tức là dịch thuật.)

Ước nguyện - Sengen-Taisha

Kế hoạch tài chính tốt

Việc quan trọng nhất khi đi du học là một kế hoạch tài chính tốt. Nếu bạn tính là bạn chỉ cần nửa năm rồi sẽ đi xin việc và tự trang trải cuộc sống thì có lẽ bạn đang có một kế hoạch tài chính khá viển vông.

Lý do: Áp lực tài chính của bạn rất lớn và làm bạn dễ mắc sai lầm. Nếu bạn xin việc được, cuộc sống của bạn sẽ không đủ thoải mái để bạn có thể mở rộng thế giới quan của mình. Mọi kế hoạch của bạn có thể sẽ phá sản nếu có một bước nào đó, ví dụ bạn thi trượt đại học, gặp vấn đề.

Thực sự là bạn nên chuẩn bị tài chính đủ cho khóa học của bạn mà không nên tính vào đó những khoản thu nhập còn chưa nằm trong tay của bạn.

Nếu bạn phải nhờ vả người khác xin việc, bạn sẽ thấy mình đang gặp rắc rối: Bạn sẽ phải bỏ thời gian giúp lại những người khác tương xứng. Đó gần như là một khoản vay, khoản vay này sẽ theo bạn khá lâu. Liệu bạn có muốn luôn phải mang ơn người nào đó, chỉ vì bạn không có một kế hoạch tài chính tốt?

Nếu bạn không thực sự đủ tài chính cho khóa học dài 6 năm? Bạn nên học giỏi tiếng Nhật tại Việt Nam trước khi đi. Nếu bạn có thể rút ngắn khóa học tiếng Nhật của bạn, áp lực phải thi đỗ đại học sẽ giảm và bạn sẽ dễ dàng vào đại học hơn. Ngoài ra, bạn có thể nhanh chóng xin việc hơn. Cần nhớ rằng, nếu bạn có nền tảng ngôn ngữ rồi thì việc nâng cao tiếng Nhật của bản thân không khó. Bạn có thể thi trực tiếp vào trường đại học của Nhật Bản tại Việt Nam. Điều này có nghĩa là bạn hạn chế rủi ro về tài chính nhờ vào sự hiểu biết về tiếng Nhật của bạn. Tôi biết một số bạn đã làm vậy, họ thậm chí còn xin được học bổng để giảm gánh nặng học phí.

Bạn có thể rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan.

Không có một kế hoạch tài chính tốt là thứ dễ khiến bạn rơi vào hoàn cảnh tiến thoái lưỡng nan nhất. Nó là một cái vòng luẩn quẩn: Vì không đủ tiền nộp học và tiền sinh hoạt nên bạn phải đi làm cật lực. Vì đi làm cật lực nên bạn không có thời gian học. Vì không có thời gian học nên bạn thi không đỗ và phải học lại. Tôi đã thấy khá nhiều trường hợp như vậy.

Sẽ khá là thảm họa nếu bạn học xong hai năm mà thi không đỗ vào một trường đại học nào đó. Bạn sẽ lại đối mặt với vấn đề tài chính, nhưng với niềm tin đã sụp đổ khá nghiêm trọng.

Những năm gần đây, số lượng du học sinh từ những nước như Việt Nam và Trung Quốc sang Nhật không ngừng tăng lên, cạnh tranh ngày càng khốc liệt hơn. Nếu trước đây điểm thi kỳ thi Lưu học sinh của bạn là 550, thậm chí là 500 là bạn đã có thể chắc chắn vào một trường công lập thì ngày nay điểm thi của bạn thậm chí là 650 vẫn có thể chưa có điều gì chắc chắn.

Nếu bạn học một trường không có tiếng tăm, khi về Việt Nam khả năng cạnh tranh của bạn trên thị trường lao động là không cao. Về tiếng Nhật, bạn cũng khó cạnh tranh với các bạn đã học chính quy ở Việt Nam.

Liệu bạn chấp nhận bỏ thêm một năm để thi đại học hay vào một trường không hề có tiếng tăm? Cả hai con đường đều có vẻ là sẽ không sáng sủa với nhiều rắc rối về tài chính và thời gian.

Du học là cơ hội để bạn mở rộng thế giới quan và trở thành một con người lớn lao hơn.

Đi du học, bạn sẽ có cơ hội để học hỏi những ý tưởng mới từ thế giới bên ngoài. Tầm nhìn của bạn có thể sẽ rộng hơn rất nhiều nếu bạn biết cách quan sát. Những con người lớn lao là những người học hỏi được cái hay của thế giới bên ngoài và của các dân tộc khác.

Tuy nhiên, cần phải cẩn thận chọn lựa. Nếu bạn đi du học và càng ngày càng cảm thấy không muốn trở về Việt Nam thì bạn cần xem lại: Liệu bạn có đang học những thứ đúng đắn hay không? Nếu bạn nghĩ xã hội Nhật Bản là hình mẫu cần phải học thì bạn có thể sẽ gặp nhiều vấn đề rắc rối, vì xã hội Nhật Bản cũng gặp rất nhiều vấn đề vì sự lao động quá sức và đang phải chuyển mình và có nhiều đổ vỡ.

"Đi một ngày đàng, học một sàng khôn", câu này luôn luôn đúng nếu bạn chịu tìm những người lớn lao để học hỏi và tiếp thu thế giới quan của họ.

Một số lời khuyên

Để giỏi ngoại ngữ, không nhất thiết phải du học.

Đi du học sẽ có giá trị nếu bạn có thể tiếp thu cái hay cái đẹp của thế giới bên ngoài. Đương nhiên là đi du học thì học ngoại ngữ sẽ dễ dàng hơn, nhưng để giỏi ngoại ngữ thì không nhất thiết phải đi du học. Bạn có thể học trực tuyến, học tại các trường Việt Nam, học từ những người bạn Nhật qua Việt Nam. Khi tiếng Nhật đủ giỏi, bạn còn có thể tham gia các khóa học trao đổi (1 năm) với các trường của Nhật Bản.

Nếu bạn nghĩ du học là cơ hội để bạn rèn luyện gian khổ, bạn nên suy nghĩ lại.

Khả năng rèn luyện gian khổ không giúp ích nhiều cho bạn sau này. Khả năng lên kế hoạch để không gặp rắc rối về tài chính và thời gian mới là những thứ cần thiết.

Thế giới của bạn có thể sẽ rất nhỏ hẹp. Cuộc sống của bạn có thể sẽ rất buồn chán.

Bạn có thể mất nhiều năm sống trong một cộng đồng du học sinh nhỏ hẹp. Cuộc sống có thể sẽ khá buồn chán. Bạn có thể thấy mình không hòa nhập, hoặc hòa nhập một cách bề mặt. Tuy nhiên, có thể đó là giai đoạn mà bạn đang thay đổi, là việc mà ai cũng phải trải qua dù đi du học hay không.

Những ai sẽ khuyên bạn nên đi du học?

Những người có thể hay sẵn sàng chịu đựng được gian khổ; hay đã qua giai đoạn gian khổ mà tạo dựng được cuộc sống ở Nhật Bản. Bạn cần cân nhắc xem bạn có muốn trải qua gian khổ như họ đã trải qua hay không trước khi quyết định.

Những ai sẽ khuyên bạn không nên đi du học?

Những người không muốn chịu đựng gian khổ. Họ sẽ chỉ khuyên bạn đi khi bạn đã có một kế hoạch tốt về tài chính và sự chuẩn bị tốt về ngôn ngữ cũng như cuộc sống.

Làm gì trước khi đi du học.

Thời gian dành cho sự chuẩn bị chu đáo sẽ giúp bạn tiết kiệm nhiều thời gian và tiền bạc rất nhiều so với việc bạn đi du học mà không có những thông tin sát với thực tế. Bạn nên lên các trang web của cộng đồng du học sinh tại Nhật Bản để được mọi người tư vấn. Bạn có thể sẽ biết những việc bạn phải làm như học tiếng, thi đại học, chuyển nhà, sinh hoạt, thuê nhà, v.v... với những chi phí cụ thể.

Bạn càng dành thời gian chuẩn bị bao nhiêu, bạn sẽ càng ít gặp rủi ro và càng ít áp lực hay lo lắng bấy nhiêu.

Sưu tầm